Beleggen en nalatenschap in België — wat je nu al moet regelen.
Erfbelasting op ETF's, schenken vs erven, crypto in je nalatenschap, en de impact van de meerwaardebelasting. De complete gids voor de Belgische belegger.
Je bouwt een portefeuille op. Maand na maand koop je IWDA, misschien wat individuele aandelen, een beetje crypto. Je denkt na over beurstaks, roerende voorheffing, meerwaardebelasting. Maar heb je nagedacht over wat er met die portefeuille gebeurt als je er niet meer bent?
Het is niet het leukste onderwerp. Maar voor de Belgische belegger is het een van de belangrijkste — want zonder planning kan de fiscus tot 55% van je beleggingen opeisen. En dat is geen theoretisch scenario: het overkomt duizenden Belgische families elk jaar.
Deze BeursFocus gids loopt alles door: de erfbelasting op beleggingen, het verschil tussen schenken en erven, de impact van de nieuwe meerwaardebelasting, en wat je vandaag al kunt doen — zelfs als je pas dertig bent.
Hoe werkt de erfbelasting op beleggingen in Vlaanderen?
Wat is erfbelasting?
Erfbelasting (vroeger “successierechten” genoemd) is de belasting die je erfgenamen betalen op alles wat ze van je erven na je overlijden. In België is erfbelasting een gewestelijke bevoegdheid — de tarieven verschillen tussen Vlaanderen, Brussel en Wallonië. In deze gids focussen we op Vlaanderen, waar het merendeel van de BeursFocus-lezers woont.
Beleggingen — aandelen, ETF’s, fondsen, obligaties, crypto, en het saldo op je effectenrekening — vallen onder “roerend vermogen.” In Vlaanderen worden roerende en onroerende goederen apart belast voor kinderen en partners, wat in de praktijk voordeliger uitvalt.
De tarieven in Vlaanderen (2026) voor kinderen en partners:
De erfbelasting op roerend vermogen in rechte lijn (kinderen, kleinkinderen) en tussen partners bedraagt 3% op de eerste €50.000, 9% op het deel tussen €50.000 en €250.000, en 27% op alles daarboven. Roerend en onroerend doorlopen de schijven apart — dat is een belangrijk voordeel in Vlaanderen.
Concreet voorbeeld: een portefeuille van €150.000.
Stel: je laat een effectenrekening van €150.000 na aan je twee kinderen. Elk kind erft €75.000 aan roerend vermogen. Per kind is de erfbelasting: €50.000 × 3% = €1.500, plus €25.000 × 9% = €2.250. Totaal per kind: €3.750. Samen betalen je kinderen €7.500 aan erfbelasting — een effectief tarief van 5%.
Wat is nieuw in 2026?
Twee belangrijke wijzigingen. Ten eerste: het partnerabattement op roerende goederen is verhoogd van €50.000 naar €75.000. De langstlevende partner betaalt dus geen erfbelasting op de eerste €75.000 aan beleggingen, spaargeld en andere roerende goederen. De gezinswoning is bovendien volledig vrijgesteld voor de langstlevende partner. Ten tweede: de singlevermindering vervangt de oude vriendenerfenis. Kinderloze alleenstaanden kunnen via testament tot €100.000 nalaten aan zelf gekozen begunstigden (vrienden, nichten, pluskinderen) aan verlaagde tarieven: 3% op de eerste €50.000 en 9% op de volgende €50.000.
Tussen broers en zussen is het een ander verhaal. De tarieven liggen fors hoger: 25% op de eerste €75.000, 30% op €75.000-€150.000, en 55% op alles daarboven. En in tegenstelling tot kinderen en partners worden roerend en onroerend hier samen belast. Zonder planning kan een broer of zus meer dan de helft van een erfenis verliezen aan belastingen.
Schenken vs erven — wat is fiscaal slimmer?
Het korte antwoord: schenken is bijna altijd voordeliger dan erven. En het verschil is groot.
Schenken van roerend vermogen (beleggingen, cash, effecten):
In Vlaanderen bedraagt de schenkbelasting op roerend vermogen een vlak tarief van 3% in rechte lijn (kinderen, kleinkinderen) en 7% voor alle anderen. Geen progressieve schijven, geen stijgende percentages naarmate het bedrag groeit. Of je €10.000 of €1.000.000 schenkt: het tarief blijft 3%.
Vergelijk dat met de erfbelasting, die oploopt tot 27% voor kinderen en tot 55% voor andere erfgenamen. Het verschil is enorm.
De handgift en bankgift: 0% belasting.
Er bestaat ook de mogelijkheid om roerend vermogen te schenken zonder notaris en zonder schenkbelasting: de zogenaamde hand- of bankgift. Je schrijft je effecten over naar de rekening van je kind, schrijft een bewijsdocument (de “pacte adjoint”), en als je de schenking minimaal vijf jaar overleeft, is er geen enkele belasting verschuldigd — niet bij de schenking en niet bij je overlijden.
De verdachte periode bedraagt sinds 2026 vijf jaar in alle drie de gewesten (was eerder drie jaar in Vlaanderen). Als je overlijdt binnen die vijf jaar na een niet-geregistreerde schenking, wordt het bedrag alsnog bij je nalatenschap geteld en is erfbelasting verschuldigd.
Vergelijkingstabel: schenken vs erven van €200.000 aan beleggingen (één kind, Vlaanderen)
Bij schenking via notaris (3%): €6.000. Bij handgift en je overleeft 5 jaar: €0. Bij erfenis: €50.000 × 3% + €150.000 × 9% = €15.000.
Het verschil tussen schenken en erven is €9.000 tot €15.000 — op een bedrag van €200.000. Bij grotere portefeuilles loopt dat verschil exponentieel op door de progressieve tarieven.
Maar schenken heeft ook nadelen. Je geeft het weg — definitief. Je kunt er zelf niet meer bij. Voor beleggers die hun portefeuille nodig hebben als pensioenkapitaal is schenken alleen verstandig als je zeker weet dat je het bedrag niet meer nodig hebt. Een tussenoplossing is schenken met voorbehoud van vruchtgebruik: je schenkt de “blote eigendom” van je effecten, maar je behoudt het recht op de inkomsten (dividenden, coupons) tot je overlijden.
Meerwaardebelasting en nalatenschap — de nieuwe regels
Sinds 2026 geldt de meerwaardebelasting van 10% op gerealiseerde meerwaarden boven €10.000 per jaar. Maar wat gebeurt er bij overlijden of schenking?
Bij overlijden: géén meerwaardebelasting. Dit is cruciaal. Als je overlijdt, is er geen meerwaardebelasting verschuldigd op de ongerealiseerde meerwaarden in je portefeuille. Je erfgenamen krijgen de beleggingen met een “reset” — de aankoopprijs wordt gelijkgesteld aan de waarde op het moment van overlijden. Eventuele latere winsten worden pas belast wanneer de erfgenamen zelf verkopen, en dan alleen op het verschil tussen de verkoopprijs en de waarde op overlijdensdatum.
Bij schenking: wél de oorspronkelijke aankoopprijs. Dit is het grote verschil. Als je beleggingen schenkt, erft de begiftigde jouw oorspronkelijke aankoopprijs. Als jij IWDA kocht op €80 en je schenkt het wanneer het €120 waard is, dan betaalt je kind bij latere verkoop op €130 meerwaardebelasting op €130 - €80 = €50 — niet op €130 - €120 = €10.
De implicatie voor je planning: vanuit het perspectief van de meerwaardebelasting is erven fiscaal voordeliger dan schenken, omdat de aankoopprijs wordt gereset. Maar vanuit het perspectief van erfbelasting is schenken juist voordeliger. De optimale strategie hangt af van de omvang van je ongerealiseerde meerwaarden versus de grootte van je nalatenschap. Voor grote portefeuilles met grote ongerealiseerde winsten kan erven netto goedkoper zijn dan schenken — zelfs ondanks de hogere erfbelastingtarieven. Raadpleeg een fiscaal adviseur om de berekening voor jouw situatie te maken.
Crypto in je nalatenschap — het vergeten probleem
Bitcoin, Ethereum en andere crypto-assets vormen een uniek probleem bij nalatenschap: als niemand je wachtwoorden, private keys of seedphrases kent, is je crypto permanent verloren. Er is geen bank of broker die je erfgenamen kan helpen — het geld is er, maar onbereikbaar.
Naar schatting is 20% van alle Bitcoin permanent ontoegankelijk door verloren sleutels. Zorg dat jouw crypto daar niet bij komt.
Wat je moet regelen:
Als je crypto aanhoudt via een Belgische broker die crypto aanbiedt (zoals Bolero/KBC), dan zijn je coins toegankelijk via de broker — je erfgenamen hoeven alleen de broker te contacteren met een overlijdensattest en de nalatenschap wordt afgewikkeld als bij elk ander financieel product. Bij buitenlandse platforms zoals Bitvavo (Nederlands) of Coinbase (Amerikaans) verloopt de procedure trager en complexer — je erfgenamen moeten het platform zelf contacteren met een overlijdensattest, en de afwikkeling kan weken tot maanden duren. Documenteer welk platform je gebruikt en hoe je erfgenamen het kunnen bereiken.
Als je crypto aanhoudt op een hardware wallet of een buitenlands platform, dan is het complexer. Documenteer je seedphrase op papier (nooit digitaal), bewaar het in een kluis of bij een notaris, en informeer minstens één vertrouwenspersoon over het bestaan en de locatie. Overweeg een “digital estate plan” — een document dat beschrijft welke platforms je gebruikt, waar de toegangscodes zijn, en wie wat krijgt.
In onze Tips & Tricks over de belastingaangifte behandelen we de fiscale kant van crypto bij overlijden: de erfbelasting is gewoon van toepassing op de marktwaarde van je crypto op de overlijdensdatum.
Wat je vandaag al kunt doen — 5 concrete stappen
Je hoeft geen vijftiger te zijn om over nalatenschap na te denken. Hoe eerder je de basis regelt, hoe eenvoudiger het is. Hier zijn vijf stappen die elke Belgische belegger kan nemen:
Stap 1: documenteer je portefeuille. Maak een overzicht van al je rekeningen: welke broker(s), welke effectenrekening(en), welke crypto-platforms, welke logins. Bewaar dit veilig en informeer minstens één persoon.
Stap 2: bekijk of een hand- of bankgift zinvol is. Heb je roerend vermogen dat je niet nodig hebt? Een schenking aan je kinderen kost 3% via notaris of 0% via handgift (mits je vijf jaar overleeft). Hoe eerder je begint, hoe meer je de verdachte periode vermijdt.
Stap 3: stel een testament op. Zonder testament geldt de wettelijke erfopvolging. Als je specifieke wensen hebt — een begunstigde die geen wettelijk erfrecht heeft, een verdeling die afwijkt van de standaard — is een testament noodzakelijk. De singlevermindering in Vlaanderen vereist een testament.
Stap 4: bespreek het met je partner of familie. Niet het leukste gesprek, maar het belangrijkste. Je partner moet weten waar je beleggingen staan, hoe je broker werkt, en wat de planning is. Een portefeuille waarvan niemand het bestaan kent, is waardeloos.
Stap 5: overweeg professioneel advies. Voor portefeuilles boven €250.000, voor complexe familiale situaties, of als je een vennootschap hebt, is een gesprek met een notaris of fiscaal adviseur de investering waard. De kosten van advies zijn een fractie van de belasting die je bespaart.
Veelgestelde vragen
Moet ik erfbelasting betalen op ETF’s in België?
Ja. ETF’s vallen onder roerend vermogen en worden bij overlijden belast tegen de geldende erfbelastingtarieven in je gewest. In Vlaanderen bedraagt de erfbelasting in rechte lijn 3% op de eerste €50.000, 9% op €50.000-€250.000 en 27% daarboven. De langstlevende partner geniet sinds 2026 een vrijstelling op de eerste €75.000 aan roerende goederen.
Wat is voordeliger: beleggingen schenken of laten erven?
Schenken is bijna altijd voordeliger qua schenkbelasting (3% vlak tarief in rechte lijn versus progressieve erfbelasting tot 27%). Maar sinds 2026 is er een nuance: bij schenking behoudt de begiftigde de oorspronkelijke aankoopprijs voor de meerwaardebelasting, terwijl bij erfenis de aankoopprijs wordt gereset naar de waarde op overlijdensdatum. Bij grote ongerealiseerde meerwaarden kan erven netto voordeliger zijn.
Betaal ik meerwaardebelasting bij overlijden?
Nee. Bij overlijden is geen meerwaardebelasting verschuldigd. De erfgenamen krijgen de beleggingen met een aankoopprijs gelijk aan de marktwaarde op de overlijdensdatum. Pas als zij later verkopen, is meerwaardebelasting verschuldigd op winst boven die reset-waarde.
Hoe bescherm ik mijn crypto voor mijn erfgenamen?
Documenteer je crypto-bezit: welke platforms, welke wallets, waar de seedphrases zijn opgeslagen. Bewaar seedphrases op papier in een kluis, nooit digitaal. Informeer minstens één vertrouwenspersoon. Bij Belgische brokers die crypto aanbieden (zoals Bolero/KBC) verloopt de nalatenschap via de standaardprocedure met overlijdensattest.
Dit artikel is geen financieel, fiscaal of juridisch advies. BeursFocus is een educatief platform voor de Belgische belegger. De informatie is gebaseerd op de Vlaamse regelgeving van april 2026 en kan wijzigen. Raadpleeg een notaris of fiscaal adviseur voor persoonlijk advies.
Eerder in deze reeks: Hoe werkt de beurstaks? · Hoe werkt de roerende voorheffing? · Hoe geef ik mijn beleggingen aan? · Pensioensparen of IWDA?